Bouwen in de wolken met prefab elementen

Voor de vijfde tot en met de 54ste etage levert Byldis een rijke schakering aan prefab elementen

Lees meer
21-10-2019

Bouwen in de wolken met prefab elementen

Voor de vijfde tot en met de 54ste etage levert Byldis een rijke schakering aan prefab elementen

Bouwen in de wolken met prefab elementen

Het is straks ‘s werelds hoogste prefab gebouw, toch zie je geen toren­kranen bij De Zalmhaventoren in aanbouw. Het echte bouwen gebeurt onttrokken aan het oog in een bouwloods, die langzaam omhoog kruipt. Binnen is het puzzelen met prefab elementen, beschut tegen de natuurlijke elementen.

Publicatie door Edo Beerda,18 oktober 2019. Bron: Nieuws Cobouw.
Foto: Het blauwe skelet van de loods is af. Nog even de gevelbeplating er tegenaan en de beweegbare fabriek is klaar voor de start.

Het megaproject nabij de Erasmusbrug is sinds het slaan van de eerste paal, exact een jaar geleden, geklommen tot aan de vijfde etage. Vanaf daar schiet het gebouw straks, met een etage per week, de lucht in richting de top op 215 meter. “Dat gaat met 104 hijsjes per verdieping, waarvan er 86 bestaan uit prefabelementen”, vertelt bouwplaatsmanager Frans Quataert (BAM). “Ze zijn tot op de draadnagel toe allemaal exact gepland.”

Prefab

In het zware stalen frame dat aannemer De Boer de afgelopen weken rond de basis heeft gebouwd zijn twee 40 tons bovenloopkranen zichtbaar. De ene hijst straks alle prefabelementen naar boven. De andere, de montagekraan, verplaatst de elementen horizontaal nadat deze boven zijn aangekomen. Vrachtwagens leveren straks hun geveldelen, kolommen, breedplaten, binnenwanden en wanden voor liften en trappenhuizen af onder de kraan. De bovenloopkraan heeft een kabel van 190 meter om ze direct vanaf de wagen omhoog te hijsen. Boven zet hij de elementen op een juk, waarna de montagekraan ze overpakt en op hun plek zet. Na afstorten van de breedplaatvloeren kan de bouwloods weer een verdieping omhoog. Op die manier is het mogelijk zeer snel en volledig beschut te werken. Feitelijk wordt de wolkenkrabber helemaal binnen gebouwd. Vooral op grote hoogte scheelt dat een slok op een borrel.

Boorplatform

BAM gebruikte eerder bij de nieuwbouw van het Erasmus MC een hijsloods. Die had een iets andere uitvoering, waarbij de hijsloods steunde op de prefab gevelelementen. De loodsconstructie bij de Zalm¬haventoren lijkt meer op een boorplatform. Op de vier hoeken van de toren staan vier enorme kolommen waarlangs de loods op en neer beweegt. Wanneer een verdieping af is, wordt de 900 ton zware loods een verdieping opgevijzeld. Van onderaf wordt er dan na twee verdiepingen vijzelen een zes meter hoge stalen buis tussen gezet. Zo schuiven de poten van de constructie langzaam verder uit. Koppeling van de flenzen gebeurt met enorme bouten en moeren.

BAM moest wel voor een bouwloods kiezen, met het oog op de omgeving. Als er op 200 meter hoogte een object naar beneden valt, kan het tot op tientallen meters afstand op straat terechtkomen. Werken in een bouwloods voorkomt dat. Bovendien blijft de herrie ook binnen. “Consequentie was alleen dat we met een moeilijk bouwbaar ontwerp zaten, want we zouden alle beton in het werk storten”, vertelt Quataert. “Het constructief ontwerp van Zonneveld Ingenieurs moest daarom helemaal op de schop.”


Rode vlekken

De eigen constructeurs van BAM versleutelden in overleg met Zonneveld ingenieurs en prefab leverancier Byldis het oorspronkelijke ontwerp tot een prefab ontwerp. Dat oogt in het BIM-model als een enorme blokkendoos waarin alle elementen keurig in elkaar grijpen. “De rode vlekken zijn de natte knopen waar alle wapeningseinden bij elkaar komen”, wijst Freek Schaap, de projectleider van het constructieteam. “Daar storten we alles aan elkaar.” De in het werk gestorte onderbouw krijgt de zwaarste krachten te verstouwen. Deze is extra zwaar uitgevoerd met 600 millimeter dikke wanden (C55/67) en kolommen met betonkwaliteit C80/95.

Voor de vijfde tot en met de 54ste etage levert Byldis, de verzelfstandigde divisie industriële bouwcomponenten van Hurks, een rijke schakering aan prefab elementen: binnenwanden in 300, 400 en 500 millimeter dikte, gevelelementen en liftwanden van 300 en 400 millimeter en balkons en breedplaatschillen van 100 millimeter. Het gaat in totaal om 770 complete gevel-elementen, 1140 binnenwanden, 400 balkonplaten en 250 trappen en bordessen. De bovenste drie etages (de ‘kroon’) worden afgemaakt met een lichtgewicht staalconstructie en staalplaatbetonvloeren. In de kroon komen enkele penthouses en een panoramarestaurant.

Hoeken van glas

Ruimte voor opslag is er niet op de krappe bouwplaats, alle prefab elementen komen just-in-time aan. Trucks kunnen hun lading oppikken nabij de Keileweg bij een bouwhub, ver buiten de stadsdrukte. Dragende gevelelementen van Byldis gaan inclusief natuurstenen gevelbekleding, isolatie, stalen profielen, deuren en glas naar hun plek. Schaap: “De gevel moet natuurlijk in één keer klaar zijn en waterdicht. Je kunt niet als de hijsloods voorbij is nog even terug.”

Extra uitdaging vormen de volledig glazen hoeken van het gebouw. Byldis ontwikkelde daarvoor driedimensionale elementen, die in Veldhoven als één vormvast geheel worden gestort. In Rotterdam worden ze in één keer op de hoeken van de toren gehesen.

Wanneer een verdieping af is, wordt de 900 ton zware loods een verdieping opgevijzeld. Hoe hoger het gebouw, hoe langer het hijsen duurt. Daarom is het elke keer stouwen om zo veel mogelijk in één hijs naar boven te krijgen. Er gaan bijvoorbeeld acht complete puien en acht sets balkonhekken in één keer de lucht in. Soms gaat er maar één element omhoog: de zwaarste wanden wegen liefst 36 ton.

Het hele werk vergt een enorme organisatie vooraf. Bouwer, architect, constructeur en leveranciers werken samen volgens een strak BIM-protocol. Het 3D-model is later gekoppeld aan de planning. Daardoor is precies in beeld waar elk gebouwonderdeel moet zijn en op welk moment. “Van een weekcyclus is een filmpje gemaakt hoe je het precies moet bouwen”, vertelt Schaap. “Die hoge mate van organisatie voorkomt dat partijen elkaar in de weg lopen en je opstoppingen krijgt bij de hijsplek. Het is een soort stoelendans, maar wel een strak geregisseerde.”

Als de 58ste etage is bereikt, moet het dak van de loods eraf voor het bouwen van de kroon. Die bestaat uit een staalconstructie, met erbovenop een mast. Als het dak van de bouwloods eraf is, is het fluitje van een cent om hem langs de hoekkolommen weer te laten zakken. Demontage gebeurt uiteindelijk op de zesde etage met mobiele kranen.

Werken met prefab plus een bouwloods is kostbaarder dan een in het werk gestorte constructie. Maar daar staat winst tegenover op het gebied van veiligheid, omgevingshinder en bouwsnelheid. In plaats van een jaar of vier kost de realisatie drieënhalf jaar. Planning is bovendien makkelijk door de hoge mate van industrialisatie. Projectdirecteur Bernd Schönherr was er bij de start van de bouw helder over. “We weten nu al zeker dat dit gebouw het eerste kwartaal 2022 af is. Al krijgen we vier Elfstedentochten.”

Tubex-palen als basis

Om de omgeving te ontzien, koos BAM bij het funderingswerk voor grondverdringende schroefpalen. Een speciale kraan bracht de 163 gigantische palen onder toevoeging van groutinjectie op diepte, met minimale geluids- en trillingshinder voor de omliggende woontorens en kantoren. De 66 meter lange Tubex-palen gingen in twee stukken de grond in. Na het schroeven van het eerste buisdeel van 33 meter werd het volgende stuk opgelast. Na voltooiing zijn de palen afgevuld met beton. De diameter van de palen is 762 millimeter, met een punt van 950 millimeter.
Erbovenop is een 2,50 meter dikke funderingsplaat gestort van 38 bij 38,4 meter. Ook de eerste vijf verdiepingsvloeren zijn in het werk gestort. Inmiddels vordert ook de bouw van de twee flankerende torens (70 meter) van het Zalmhavencomplex. Dit betreft een in het werk gestorte constructie.

Projectgegevens

Opdrachtgever: Zalmhaven CV (AM i.s.m. Amvest Vastgoed)
Architect hoogbouw: Dam & Partners Architecten
Architect laagbouw: KAAN Architecten
Prefab beton: Byldis
Ontwerpend constructeur: Zonneveld ingenieurs
Coördinerend constructeur: BAM Advies & Engineering
Installaties: Techniplan Adviseurs
Bouwfysisch advies: Peutz
Opleverdatum: eerste kwartaal 2022
Aantal appartementen: 475, waarvan 260 in de toren

Lees hier meer over dit project.