Zandloper zonder weerga dankzij rigoureuze prefab

Hourglass wordt een duurzaam kantoorgebouw met 115 long-stay hotelappartementen. Verdiepingen bestaan uit 585 prefab sandwichelementen.

Lees meer
03-04-2020

Zandloper zonder weerga dankzij rigoureuze prefab

Hourglass wordt een duurzaam kantoorgebouw met 115 long-stay hotelappartementen. Verdiepingen bestaan uit 585 prefab sandwichelementen.

Zandloper zonder weerga dankzij rigoureuze prefab

Drie meter snoert de gevel in van gebouw Hourglass aan de Zuidas in Amsterdam. Het karakteristieke pand, dat deels is opgeleverd, was nooit mogelijk geweest zonder de rigoureuze prefabricage waar Hurks vanaf het begin op inzette.

Publicatie door Ad Tissink26 maart 2020. Bron: Nieuws Cobouw.
Foto: In Hourglass komen een hotel en een advocatenkantoor (foto door Eran Oppenheimer)

Verdiepingshoge gevelelementen met een dragend betonnen binnenblad, isolatiemateriaal, luchtspouw en een buitenblad van natuursteen. Die vormen volgens projectmanager Ruud Hendriks de sleutel tot de bouw van Hourglass.

Het pand langs de A10 kwam afgelopen twee jaar stapje voor stapje tot stand. Geruisloos bijna. Automobilisten op de ringweg van de hoofdstad zagen de constructie elke twee weken een verdieping groeien. Eerst liep de gevel schuin terug, om vanaf de negende verdieping naar boven toe weer uit te waaieren. Zo ontstond die markante vorm. Hourglass is het Engelse woord voor zandloper.

Primeur in prefabbeton-wereld

De sandwichelementen zijn gemaakt in de fabriek van Byldis in Tilburg. Toen het werk medio 2017 werd gegund, maakte dat nog deel uit van de Hurks-familie onder de naam Hurks Prefabbeton. Maar ondanks de scheiding van tafel en bed zijn de lijnen volgens Hendriks nog kort. De elementen zijn in nauw overleg geëngineerd en geproduceerd. Op de bouwplaats was weinig ruimte, dus ze werden ‘just-in-time’ afgeleverd.

Dat betekent dat de elementen van circa 7 bij 4 meter vanuit het tasveld in Tilburg op een dieplader gingen en dezelfde dag nog naar Amsterdam werden gereden en daar met de twee torenkranen naar de juiste verdieping gehesen. Niet alleen de bekleding van Turks zandsteen zat er op dat moment al op, maar ook de aluminium kozijnen waren gemonteerd, compleet met glas. Die integrale aanpak is volgens de projectmanager van Hurks niet minder dan een primeur in de prefabbeton-wereld. In totaal werden er 585 elementen toegepast en die kenden maar verdraaid weinig repetitie. Niet alleen de geometrie varieerde sterk maar ook de dikte, de instortvoorzieningen enzovoorts. De zwaarste elementen wogen 19 ton.

Bubbelig hoekje van de Zuidas

Hourglass is het laatste project in Nederland uitgevoerd met BubbleDeck vloeren. Het ontwerp was uitvoeringsklaar toen de breedplaatkwestie losbarstte in het najaar van 2017. Hurks, constructeur Zonneveld, Bouw en Woningtoezicht en een leger ingevlogen adviseurs bedachten in allerijl een oplossing om aan de eisen van de nieuwe rekenregels te voldoen die het ministerie had uitgevaardigd. Verlengen van de koppelstaven en opruwen van de voegnaad zijn de voor de hand liggende aanpassingen. Bijzonderder is de beugelwapening, aangebracht vlak bij de voeg, die moest zorgen voor een betere hechting tussen de onderschil en het stortbeton. Er zijn tonnen extra staal in het project gegaan. Veiligheidsfactor werd op veiligheidsfactor gestapeld en toen in mei 2019 de rekenregels voor breedplaatvloeren verder werden aangescherpt bleek Hourglass daar moeiteloos aan te voldoen.

Het markante project bevindt zich in een ‘bubbelig’ hoekje van de Zuidas. Buurman NoMa House bevat ook BubbleDeckvloeren en werd voor veel geld versterkt met speciale ankers. Iets verderop staat Gershwin Brothers waar in de parkeergarage onder het gebouw Cobiaxvloeren zijn toegepast. Ook die bleken niet aan de rekenregels te voldoen na het uitbreken van de bollenplaatkwestie. Nadat een belastingproef met vlag en wimpel was doorstaan, kon de garage weer in gebruik worden genomen zonder verdere versterkingsmaatregelen.

Kern voorgetrokken

Zodra ze op hun plek stonden hoefde er ook weinig meer te gebeuren. De betonnen stabiliteitskern van het pand was al voorgetrokken met klimkisten. De vloerplaten voor de volgende verdieping werden simpelweg tussen die kern en de dragende gevelelementen gelegd. Daarna kon de wapening worden aangebracht waarna de vloer werd afgestort. Als op die manier een batch was afgehandeld, waarin de plattegrond was onderverdeeld, herhaalde het hele circus zich een verdieping hoger.

Hendriks is nog altijd in zijn nopjes met de keuze om de prefabricage zo ver en integraal door te voeren. Anders was het met de bouw, op die krappe locatie, pal naast de bouwput van het Zuidasdok nooit goed gekomen. “We konden nu in een gestage trein de lucht in gaan naar 80 meter.”

Lopend door het project dat deels al is opgeleverd, wijst hij op de naden tussen de elementen. Die zitten lang niet altijd waar je ze zou verwachten en zijn goed verstopt. Het is echt zoeken naar de overgang. Bijzonder zijn ook de hoeken in het kantoorgedeelte waar advocatenkantoor Loyens en Loeff binnenkort zijn intrek neemt. Die zijn compleet in glas uitgevoerd. Haaks verlijmd of met een slank aluminium profiel, maar zonder andere vormen van doorvalbeveiliging, al is het maar voor het gevoel. “Je kunt veilig met je neus tegen het raam gaan staan”, verzekert de projectmanager. “Al moet je dan geen hoogtevrees hebben. Je kunt van een afstandje nog evengoed genieten van het fraaie uitzicht op de omgeving.”

Enorme repercussies

De insnoering van de zandlopervorm is uiteindelijk drie meter. “Dat lijkt misschien niet zoveel op een gebouw van 80 meter hoogte,” gaat Hendriks verder, “maar heeft niettemin enorme repercussies. Je vindt de effecten van die architectonische keuze terug door het hele gebouw en de constructie.” Behalve in de voorover en achterover hellende wanden rondom, keert het terug in de schuinstaande kolommen in de gebieden tussen de kernen. Die kolommen zijn uiteraard uitgevoerd in prefab. Ook de twee vides in het kantoordeel van Hourglass volgen de zandlopervorm.

De zandlopervorm is duidelijk meer dan een façade of een visueel grapje van de architecten, wil Hendriks maar zeggen. “Hij keert overal terug, consequent doorgevoerd, zonder dat het een flauw trucje wordt.” In het hotelgedeelte waar de Prem Group 115 short stay-appartementen gaat exploiteren is het allemaal wel iets rechthoekiger. Dat vergemakkelijkt de indeelbaarheid en het gebruik.

Breeam Excellent

De duurzaamheidsambities van de projectontwikkelaars achter Hourglass zijn stevig. Daarin spelen die sandwichgevels weer een cruciale rol. De Rc-waarde is 4,5 en alle kieren zijn zorgvuldig afgedicht met band en schuim, zodat een warme jas om het gebouw is getrokken. Maar de geavanceerde klimaatplafonds dragen volgens Hendriks minstens zoveel bij aan de milieuprestatie. Het ontwerp is al bekroond met een Breeam Excellent certificaat. Het moet wel raar lopen, wil het die score niet ook behalen voor de uitvoering, maar uitsluitsel volgt pas dit najaar.

Hourglass

42.000 vierkante meter, 20 bovengrondse bouwlagen, 80 meter hoogte
Bouwsom: ruim 70 miljoen euro
Opdrachtgever: SAX vastgoed
Bouwmanagement: Aronsohn Management
Architect: Dam & Partners
Constructeur: Zonneveld Ingenieurs
Installatieadviseur: DWA
Bouwfysica: Peutz
Hoofdaannemer: Hurks bouw BV
Prefab gevelelementen: Byldis
Installaties: Klimaatservice Holland en Van den Pol

Showcase

Lees meer over Showcase Hourglass.